Image3
Η Δημιουργία της Ορμίδιας

Ορμήδεια   ...του ροδιού...

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΟΡΜΙΔΙΑΣ
--------------------------------

     Το αξιοσημείωτο φυσικό ανάγλυφο και τα πετρώματα της Ορμίδιας είναι αποτέλεσμα της γεωλογικής εξέλιξης και διαμόρφωσης της Νοτιοανατολικής Μεσαορίας, της οποίας η ευρύτερη περιοχή αποτελεί μέρος. Είναι λοιπόν ανάγκη να παρακολουθήσουμε τη γένεση της Μεσαορίας και της Κύπρου γενικότερα, για να κατανοήσουμε τη δημιουργία της περιοχής.

     Η κύπροσ γεννήθηκε από τη θάλασσα μέσα από πολύπλοκες διαδικασίες και γεωλογικά φαινόμενα που εντάσσονται στη γενικότερη διεργασία διαμόρφωσης του πλανήτη μας. Τα φαινόμενα αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων μετακινήσεις λιθοσφαιρικών πλακών (κίνηση των ηπείρων), απόκοπή του ωκεάνιου φλοιού της Γης, ηφαιστειακή δραστηριότητα και τον σχηματισμό μεγάλων οροσειρών. Η Γη έχει ηλικία 5 1/2 δισεκατομμυρίων χρόνων και τα πρώτα πετρώματα της εμφανίστηκαν πριν από 3 1/2 δισεκατομύρια χρόνια. Η Κύπρος είναι σχετικά νεαρή και τα αρχαιότερα πετρώματά της τα οποία βρίσκονται στην οροσειρά του Πενταδάκτυλου έχουν χρονολογηθεί με σχετική ακρίβεια, περίπου 300 εκατομμύρια χρόνια.

     Η γεωλογική κατασκευή της Κύπρου αποτελεί μέρος των γεωλογικών γεγονότων που σχετίζονται με τη δημιουργία των μεγάλων οροσεριρών των Άλπεων και των Ιμαλαΐων, κατά μήκος του πεδίου σύγκρουσης της αφρικανικής και της ευρωασιατικής λιθοσφαιρικής πλάκας. Πριν από περισσότερα από 180 εκταομμύρια χρόνια, μεταξύ των δύο αυτών πλακών υπήρχε ένας τεράστιος ωκεανός (Τιθύς Θάλασσα) που εκτεινόταν από τη σημερινή Ισπανία προς τα ανατολικά, μέχρι τον Ειρηνικό ωκανό. Ο ωκεανός αυτό, απομεινάρι του οποίου αποτελεί και η Μεσόγεις θάλασσα, είχε πλάτος πέραν των χιλίων χιλιομέτρων. Η μετακίνηση των δύο πλακών κοντύτερ η μια σητν άλλη, είχε σαν αποτέλεσμα την άσκηση πίεσης στα θαλάσσια ιζήματα και στον ωκεάνιο φλοιό, που αναγκαστικά ανυψώθηκαν και τελικά βγήκαν έξω από τη θάλασσα σχηματίζοντας έτσι την μεγάλη οροσειρά των Άλπεων και των Ιμαλαΐων.

     Στη συγκεκριμένη περίπτωση της Κύπρου, πριν περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια, η σύγκρουση των δύο πλακών ()της αφρικανικής και της ευρωασιατικής), είχε σαν αποτέλεσμα τον κατακερματισμό του ωκεάνιου φλοιού και το λιώμα του μανδύα της Γης. Το λιωμένο υλικό του μανδύα κινήθηκε προς τα πάνω και δημιούργησε στο βυθό της θάλασσας τα ηφαιστειακά πετρώματα της ζώνης Τροόδους. Το Τρόοδος, ο γεωλογικός πυρήνας της Κύπρου, αποτελεί σήμερα ένα ιδιαίτερο γεωλογικό φαινόμενι, αφού τα πετρώματά του είναι παρόμοι με εκείνα που δημιουργούνται σήμερα στη λεγόμενη Μεσο-Ατλαντική Ράχη, στο βυθό του Ατλαντικού ωκεανού.

     Στη συνέχει, ακολούθησε στην περιοχή αυτή της Μεσογείου, σχετική τεκτονική ηρεμία που επικράτησε μέχρι 10 εκατομμύρια χρόνια πριν και που χαρακτηρίζεται από σημαντική απόθεση θαλάσσιων ιζημάτων στο βυθό της θάλασσας. Πριν περίπου 6 εκατομμύρια χρόνια, ως αποτέλεσμα ανανεωμένων και πολύπλοκων τεκτονικών κινήσεων από τις δύο συγκλίνουσες πλάκες, αναδύθηκαν από τη θάλασσα το Τρόοδος και ο Πενταδάκτυλος σαν δύο μικρά νησάκια. Η λεκάνη μεταξύ των δύο μικρών νησιών, δηλαδή η σημερινή πεδιάδα της Μεσαορίας, καθώς και οι υπόλοιπες περιοχές γύρω από τα δύο νησάκια, συνέχισαν να καλύπτονται από αβαθή μέχρι βαθιά θάλασσα.

     Το τελευταί τεκτονικό επεισόδιο πριν περίπου δύ εκατομμύρια χρόνια, λίγο πριν την αρχή του Πλειστοκαίνου, συνέβαλε στην ανάδυση των οροσειρών του Τροόδους και του Πενταδάκτυλου σε υψόμετρα πιό ψηλά από τα σημερινά και η περιοχή της Μεσαορίας άρχισε με αργό ρυθμό να ανέρχεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Παρόλο που το Τρόοδος εξακολούθησε να ανυψώνεται με ρυθμό μέχρι και 0,5 εκατοστόμετρα το χρόνο (μέχρι σήμερα), μεγάλο μέρος του υπέστη εκτεταμένη διάβρωση, κυρίως κατά την περίοδο του Πλειστοκαίνου που άρχισε πριν περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια. Ως αποτέλεσμα αυτής της διάβρωσης, τεράστια ποσότητα υλικού μεταφέρθηκε από τους χείμαρους στη λεκάνη της Μεσαορίας.

     Με τη συνεχιζόμενη ανυψωτική κίνηση του Τροόδους και την εναπόθεση διαβρωμένων υλικών, σιγά-σιγά δημιουργήθηκαν λιμνοθάλασσες που αποκόπηκαν από την ανοικτή θάλασσα. Περί το τέλος της Πλειστόκαινης περιόδου, ολόκληρη σχεδόν η Κύπρος είχε αναδυθεί από τη θάλασσα. Η πεδιάδα της Μόρφου, η περιοχή της Αμμοχώστου, καθώς και η ευρύτερυ περιοχή της Ορμίδιας και άλλες μικρές περιοχές συνέχιζαν να καλύπτονται από αβαθή νερά. Τα αποτελέσματα της γεωλογικής χαρτογράφησης που εκπονήθηκε από το συγγραφέα στην περιοχή, δείχνουν ότι το βάθος και η στάθμη της θάλασσας ανεβοκατέβαιναν, σχηματίζοντας έτσι εναλλασσόμενες στρώσεις ψαμμιτών, άμμου, ιλύων και κροκαλοπαγών. Το βόρειο μέρος της Ορμίδιας ανυψώθηκε και σχηματίστηκε ενωρίτερ, ενώ το νότιοα και παραλιακό μέρος ανυψώθηκε πιο πρόσφατα, δηλαδή πριν 100000 - 250000 χρόνια περίπου. Ως αποτέλεσμα της σταδιακής αυτής υποχώρησης των θαλάσσιων νερών, έχουν σχηματιστθεί αποθέσεις διάφορων θαλάσσιων αναβαθμίδων οι οποίες είναι πλούσιες σε απολιθώματα οργανισμών, κυρίως ελασματοβραγχίων της μεγάλης ομοταξίας των υδρόβιων μαλακίων.

     Η Ορμίδια λοιπόν, είναι σχετικά νεαρή. Η ευρύτερη περιοχή γεννήθηκε από την θάλασσα όπως η μυθολιγική Αφροδίτη, κατά την Ολόκαινη περίοδο που αρχίζει μόνο πριν 0,5 εκατομμύρια χρόνια περίπου. Κατά την περίοδο που η Ορμίδια ήταν ακόμη καλυμμένη από θάλασσα, οι ήπειροι του πλανήτη μας είχαν ήδη κατά πλείστον τη σημερινή τους μορφή και ο οργανικός τους κόσμος ήταν περίπου όμοιος με τον σημερινό. Από τα ανθρωποειδή επικρατούσε ο όρθιος άνθρωπος (home erectus), ο οποίος είχε ευρεία αξάπλωση από την Αφρική μέχρι την Ανατολική Ασία. Ο όρθιος άνθρωπος αντικαταστάθηκε από το δικό μας ανθρώπινο είδος, το homo sapiens πριν 250 000 χρόνια περίπου, που έκανε εργαλεία για να κυνηγά τα μεγάλα ζώα και μαγείρευε το φαγητό του.

     Με την υποχώρηση της θάλασσας υ ευρύτερη περιοχή της Ορμίδιας υπέστη σημαντική διάβρωση. Ως αποτέλεσμα της ανοδικής κίνησης της μάζας του Τροόδους, η διαβρωτική ενέργεια των επιφανειακών νερών αυξήθηκε, οπότε σχηματίσθηκαν χείμαρροι, οι οποίοι ενεργώντας για χιλιάδες χρόνια, δημιούργησαν το σημερινό ανάγλυφο της κοιλάδας της Ορμίδιας. Ο ρους, δηλαδή το ψηλότερο μέρος του χείμαρρου βρισκόταν πολύ πιο δυτικά και βορειοανατολιά της σημερινής θέσης της Ξυλοτύμβου. Η εκβολή του στη θάλασσα  υπολογίζεται να ήταν 2 μέχρι 3 χιλιόμετρα πιο νότια από την σημερινή ακτή, εάν λάβουμε υπόψη ότι η σημερινή στάθμη της θάλασσας έχει ανυψωθεί κατά 120 μέτρα περίπου, τα τελευταία 20 000 χρόνια.

     Τα θαλάσσια ιζηματογενή πετρώματα της ευρύτερης περιοχής αποτελούνται κυρίως από ιλύες, ιλυόλιθους, ψαμμίτες, αμμοχάλικες και κροκάλες που προέρχονατι από τη διάβρωση, κατάθρυψη και μεταφορά διαφόρων πετρωμάτων της ηφαιστειακής ζώνης του Τροόδους. Τα πετρώματα αυτά έχουν Πλειστόκαινη μέχρι Ολόκαινη ηλικία (1,7 - 0,5 εκατομμύρια) και πάνω τους αναπτύχθηκαν καφκάλλα και ερυθρόγαιες. Εξαίρεση αποτελεί ο υφαλογενής ασβεστόλιθος του Ακρωτηρίου Πύλας, ο οποίος έχει ηλικία 7 - 10 εκατομμυρίων χρόνων και είναι γνωστός ως ο γεωλογικός Σχηματισμός Κορωνιά.

     Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζουν οι σύγχρονες παραλιακές αποθέσεις της Ορμίδιας, λόγω της ψηλής περιεκτικότητας τους σε ημιπολύτιμους λίθους όπως είναι ο ίασπις διαφόρων χρωμάτων και αποχρώσεων, ο οπάλλιος, ο κερατόλιθος και ο χαλκηδόνιος.

 

Το κείμενο είναι παρμένο από το βιβλίο “Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΜΙΔΙΑΣ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ  ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΗΣ” του Δρ. Κυριάκος Λουκά 

 
[Splash] [Αρχική] [Το χωριό] [Επισκέψεις] [Επικοινώνησε]

 

(*) Η ιστοσελίδα μας βρίσκετε στα αρχικά της στάδια και έχει σκοπό να συμπεριλάβει οτιδήποτε έχει σχέση με το χωριό από απλές φωτογραφίες και απλά κείμενα μέχρι επαγγελματικές φωτογραφίες και επιστημονικά κείμενα.
Παρακαλούμε όσοι έχουν φωτογραφίες ή κείμενα που νομίζουν θα ήταν καλά να προστεθούν στην ιστοσελίδα της Ορμήδειας και έχουν σχέση με την ιστορία του χωριού με την λογοτεχνία την ποίηση παρακαλούμε να μας τα στείλετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση info@ormideia.info. Παρακαλούμε όπως συμπεριλάβετε το όνομα και το επίθετο σας, τις πηγές σας, ως επίσης και τρόπο επικοινωνίας μαζί σας.
Ευελπιστούμε ότι με τη βοήθειά σας η ιστοσελίδα αυτή θα καταστεί ένα χρήσιμο και διαφωτιστικό εργαλείο στα χέρια του κάθε ενδιαφερόμενου.
Σας ευχαριστούμε!